ارتوپدی فنی پروازکلینیک تخصصی ارتوز و پروتز — مشهد
درد زانو و آرتروز زانو
شایع‌ترین آرتروز اندام — با ارتوز، کاهش بار و حرکات اصلاحی در اکثر موارد کنترل می‌شود
- شایع‌ترین آرتروز اندام؛ قابل کنترل با ارتوز و تمرین
- بریس تخلیه‌کننده بر اساس سمت درگیر انتخاب می‌شود
- کاهش وزن حتی ۵٪ اثر معنادار دارد
آرتروز زانو (استئوآرتریت) ساییدگی پیش‌روندهٔ غضروف مفصل زانو است و شایع‌ترین آرتروز اندام حرکتی — با شیوع بالای ۱۵٪ در بالای ۶۰ سال. سه «حیاب» (کمپارتمان) زانو ممکن است درگیر شود: داخلی (شایع‌ترین)، خارجی و کشککی. تشخیص حیاب درگیر، کلید انتخاب بریس درست است: بریس تخلیه‌کنندهٔ داخلی با بیرونی‌کردنِ ملایم، فشار سمت دردناک را به حیاب سالم منتقل می‌کند.
درد با فعالیت و پله (مخصوصاً پایین‌رفتن) که با استراحت کم می‌شود؛ سفتی صبحگاهی کوتاه (زیر ۳۰ دقیقه)؛ صدای خش‌خش هنگام خم‌کردن؛ تورم گاه‌به‌گاه؛ احساس ناپایداری یا قفل شدن؛ در مراحل پیشرفته تغییر شکل زانو. درد جلوی زانو با نشستن طولانی (علامت سینما) نشانهٔ درگیری کشککی است.
اضافه‌وزن (هر کیلو اضافه چند برابر فشار روی زانو در راه‌رفتن)؛ آسیب‌های قبلی (پارگی منیسک، رباط صلیبی)؛ تغییرات هم‌ترازی پا (صافی/کاوس کف پا و زانوهای ضربدری/پرخمیده بار را ناعادلانه توزیع می‌کنند)؛ شغل‌های زانوزدن؛ زمینه ژنتیکی؛ سن و جنس. درد جلوی زانوی جوانان (کندرومالاسی کشکک) معمولاً از ضعف چهارسر و سفتی همسترینگ است.
درمان‌های پیشنهادی
ترکیب «ارتوز/کفی اختصاصی + حرکات اصلاحی + اصلاح سبک زندگی» در اکثر موارد نتیجه می‌دهد.
ارتوز و بریس زانو — بر اساس حیاب درگیر
بریس تخلیه‌کننده (Unloader) در آرتروز تک‌حیابی متوسط تا شدید: بار را از سمت دردناک منتقل می‌کند؛ ساق‌بند نئوپرینی با حمایت کشککی برای درد کشککی و ناپایداری خفیف. کفی طبی اصلاح‌کنندهٔ هم‌ترازی پا هم زنجیرهٔ فشار را از پایه عوض می‌کند — کفی با ویج مناسب، فشار حیاب درگیر را کم می‌کند و با بریس زانو هم‌افزایی دارد.
حرکات اصلاحی — مهم‌ترین درمان اثبات‌شده
تقویت عضلهٔ چهارسر و گلوت با اسکوات ملایم تا دامنهٔ بی‌درد، بلندکردن صاف پا و پل تک‌پا؛ کشش همسترینگ و ساق؛ تمرین تعادل؛ ورزش‌های کم‌برخورد (شنا، دوچرخه، پیاده‌روی). کاهش وزن حتی ۵٪ درد را به‌طور معنادار کم می‌کند — ترکیب تغذیه و حرکت اثر داروها را کم‌رنگ می‌کند.
سایر درمان‌ها
گرما پیش از فعالیت و یخ پس از آن؛ کورتیزون موضعی در التهاب حاد (محدود، زیر نظر پزشک)؛ تزریق‌های درون‌مفصلی (هیالورونیک‌اسید، PRP) در موارد منتخب؛ اصلاح فعالیت‌های تشدیدکننده (پله و چمباتمهٔ طولانی). جراحی تعویض مفصل فقط در آرتروز شدید پایانی با درد مقاوم — و قابل‌تأخیر با ارتوز و تمرین در اکثر بیماران.
اگر زانوی شما تورم مکرر، قفل یا ناپایداری دارد، یا درد با کاهش وزن و تمرین بهتر نمی‌شود — ارزیابی تخصصی لازم است (تعیین حیاب درگیر با معاینه و تصویر). برای انتخاب بریس تخلیه‌کننده یا کفی اصلاح‌کننده، هم‌ترازی پا و زانو باید اندازه‌گیری شود؛ بریس آمادهٔ بی‌تشخیص معمولاً نتیجهٔ ماندگار نمی‌دهد.